به باور Joao Daniel Pereira، رشد ملی‌گرایی مسیحی در بریتانیا (سپتامبر ۲۰۲۵) بیش از آنکه بازگشتی به دینداری باشد، نشان‌دهنده تبدیل شدن مسیحیت به ابزاری برای تعریف هویت ملی و دفاع از میراث فرهنگی است. گزارش جدید اندیشکده Theos فاش می‌کند افرادی که این موج را پیش می‌برند، بهندرت در مراسمات کلیسا شرکت میکنند و دغدغه اصلی‌شان نه آموزه‌های مذهبی، بلکه حفظ نمادهای سنتی در برابر تغییرات جمعیتی است.
گزارش Theos و بررسی دیدگاه ۱۷۶۵ بزرگسال
پژوهشی که در آوریل ۲۰۲۶ روی ۱۷۶۵ نفر از بزرگسالان بریتانیایی انجام شد، جامعه را بر اساس نگاهشان به دین و ملیت به پنج گروه تقسیم کرده است. یکی از این دسته‌ها «یکپارچهسازان هویتی» نام دارند که دیدگاه‌هایشان بیشترین شباهت را به ملی‌گرایی مسیحی دارد.
این گروه تنها ۱۱ درصد از کل شرکت‌کنندگان را تشکیل می‌دهد. داده‌ها نشان می‌دهد ۸۱ درصد از اعضای این گروه خود را مسیحی معرفی میکنند، اما تنها ۱۳ درصد آنها بهصورت هفتگی به کلیسا میروند؛ رقمی که تفاوت چندانی با میانگین ۱۱ درصدی حضور کلیسایی برای کل جمعیت بریتانیا ندارد. بسیاری از این افراد مسیحیت را نه مسیری معنوی، بلکه یک لباس هویتی می‌بینند. تنها ۳۱ درصد از آنها به‌طور منظم دعا میکنند و در تجمعاتی مانند Unite the Kingdom در لندن، شعارهایی مثل «مسیح پادشاه است» شنیده می‌شود که بیشتر رنگ و بوی سیاسی دارد تا مذهبی.
تفاوت میان یکپارچهسازان هویتی و Belief Integrationists
در مقابل، گروهی به نام belief integrationists با سهم ۱۳ درصدی در نظرسنجی حضور دارند. تفاوت این دو گروه در نحوه تعریف ایمان بسیار عمیق است. اعضای گروه دوم ۳۱ درصد حضور هفتگی در کلیسا دارند، ۴۶ درصد دعا میکنند و ۶۲ درصد به مطالعه کتاب مقدس علاقه نشان می‌دهند.
نگاه این دو گروه به مسائل اجتماعی کاملاً متضاد است. در حالی که تنها ۱۹ درصد از یکپارچهسازان هویتی معتقدند ارزش‌های مسیحی ایجاب می‌کند از پناهجویان حمایت شود، ۴۸ درصد از گروه belief integrationists این حمایت را بخشی از ایمان خود میدانند.
همچنین ۶۳ درصد از گروه belief integrationists طرفدار برابری ادیان هستند، اما این رقم در گروه ملیگرایان به ۳۰ درصد می‌رسد. نکته کلیدی اینجاست که دفاع از میراث مسیحی برای ۹۰ درصد ملیگرایان ضروری است، در حالی که تنها ۱۸ درصد از گروه متدین‌تر چنین باوری دارند.
نیک اسپنسر، پژوهشگر ارشد Theos، تفاوت میان مسیحیت به عنوان یک «ایده» و مسیحیت به عنوان یک «عمل عینی و متجسم‌شده» را برجسته می‌کند. او اشاره می‌کند گروهی که مسیحیت را فعالانه‌تر تمرین میکنند، از نظر قومی متنوع‌تر هستند و ۲۰ درصد آنها غیرسفیدپوست‌اند.
تئوری جایگزینی بزرگ و ۵۵ درصد نارضایتی از مساجد
پیامدهای این تغییر رویکرد در جامعه بریتانیا، خود را در قالب خصومت با مهاجران و اسلام نشان می‌دهد. ۵۵ درصد از بریتانیایی‌های مورد بررسی از تبدیل کلیساهای محله به مسجد ناراضی‌اند و ۳۷ درصد این اتفاق را بسیار ناراحت‌کننده توصیف کرده‌اند.
بخش قابل توجهی از این نارضایتی با باورهای توطئه گره خورده است. ۳۷ درصد از شرکت‌کنندگان با تئوری «جایگزینی بزرگ» موافق هستند؛ نظریه‌ای که مدعی است جمعیت سفیدپوست اروپا عامدانه با مهاجرانی از کشورهای مسلمان جایگزین می‌شوند.
مسیحیت فرهنگی در حال تبدیل شدن به سپری در برابر تغییرات دموگرافیک است. این روند شباهت‌هایی به تحولات سیاسی در سایر نقاط جهان دارد، مشابه آنچه در ائتلاف احتمالی هنسون و لیبرال‌ها علیه حزب کارگر در تحلیل‌های سیاسی دیده می‌شود و نشان از رشد راست‌گرایی هویت‌محور دارد.
ایمان مسیحی صرفاً یک هویت نیست که بتوانیم مانند یک لباس روی شانه‌هایمان بیندازیم؛ بلکه مواجهه‌ای با امر متعالی است که باید تمام ارزش‌های ما را متحول کند.
چشم‌انداز کلیسا و دیدگاه دکتر هلن پینتر
آرون آرورا، اسقف Kirkstall در لیدز، معتقد است برای تحلیل این وضعیت، تفاوت میان مسیحیت فرهنگی و ایمان عملی حیاتی است. او می‌گوید شاگرد بودن شامل سه مرحله نفی خود، برداشتن صلیب و پیروی از مسیح است. او اشاره می‌کند ملیگرایان صلیب را در راهپیمایی‌ها نمایش می‌دهند اما میلی به نفی خود ندارند.
دکتر هلن پینتر، پژوهشگر حوزه راست افراطی، تأکید می‌کند کلیسا از بدو تأسیس مجموعه‌ای چندملیتی بوده و نمی‌توان آن را با ملیت خاصی یکی دانست. او معتقد است یک مسیحی معمولی در جهان امروز، زنی سیاه‌پوست و فقیر است.
آینده کلیسا در بریتانیا به این بستگی دارد که آیا می‌تواند از حالت یک نماد فرهنگی خارج شده و به محیطی برای پذیرش همگان تبدیل شود یا خیر. آرون آرورا با استعاره کشتی نوح هشدار می‌دهد که اگر کلیسا صرفاً منتظر بماند تا مردم برای نجات به کشتی بیایند، باید زمان زیادی صبوری کند و در عوض باید فعالانه در دل جامعه حضور یابد.
برای مطالعه جزئیات بیشتر درباره این پژوهش، می‌توانید به گزارش اندیشکده Theos مراجعه کنید.
این گزارش هشدار می‌دهد که نمادهای مذهبی در بریتانیا در حال تبدیل شدن به ابزارهای سیاسی برای ترویج نژادپرستی و اسلام‌هراسی هستند. خطر اصلی اینجاست که مسیحیت به جای ترویج صلح و پذیرش، به ابزاری برای جداسازی اجتماعی و تقویت تئوری‌های توطئه مانند جایگزینی بزرگ تبدیل شود، در حالی که متدینان واقعی مسیحی با این جریان مخالف‌اند.
پاسخ به پرسش‌های رایج
تفاوت اصلی ملیگرایان مسیحی با مسیحیان متدین در بریتانیا چیست؟
ملیگرایان مسیحی (یکپارچهسازان هویتی) بر دفاع از میراث فرهنگی و نمادهای مسیحی تأکید دارند اما بهندرت به کلیسا میروند. در مقابل، مسیحیان متدین (belief integrationists) حضور فعال در کلیسا دارند و حمایت از پناهجویان و برابری ادیان را بخشی از ایمان خود میدانند.
تئوری جایگزینی بزرگ چیست و چه کسی به آن باور دارد؟
این تئوری مدعی است جمعیت سفیدپوست اروپا عامدانه با مهاجرانی از کشورهای مسلمان جایگزین می‌شوند. بر اساس نظرسنجی Theos، ۳۷ درصد از شرکت‌کنندگان با این نظریه موافق بودند.
میزان حضور ملیگرایان مسیحی در کلیساها چقدر است؟
با وجود اینکه ۸۱ درصد از گروه یکپارچهسازان هویتی خود را مسیحی معرفی میکنند، تنها ۱۳ درصد آنها بهصورت هفتگی به کلیسا میروند که تقریباً با میانگین کل جمعیت بریتانیا (۱۱ درصد) برابر است.
