بر اساس گزارش theguardian.com، مرگ ۷ امدادگر سازمان World Central Kitchen در آوریل ۲۰۲۴، نتیجه اجرای یک تاکتیک نظامی در ارتش اسرائیل است که تحت عنوان «گناه به واسطه ارتباط» شناخته میشود. تحقیقات روزنامه گاردین فاش کرد که این نیروها نه به دلیل وجود یک تهدید مستقیم، بلکه بر اساس رویهای که هرگونه ارتباط با افراد مشکوک را جرم میپندارد، هدف قرار گرفتند.
حمله آوریل ۲۰۲۴ به کاروان World Central Kitchen
در جاده رفح، پهپادهای اسرائیلی سه خودروی امدادی را هدف قرار دادند. این خودروها علائم شناسایی واضحی داشتند و تیمهای امدادی درست پس از توزیع محمولههای غذایی در غزه، در مسیر بازگشت بودند. جیمز هندرسون، جیمز کربی و جان چاپمن از بریتانیا، زومی فرانکوم از استرالیا، دیمیان سوبول از لهستان، جیکوب فلیکینگر با تابعیت دوگانه کانادا و آمریکا و سیفالدین ابوطه از فلسطین، قربانیان این حمله بودند.
روایت رسمی ارتش اسرائیل این حادثه را اشتباه چند افسر دانست. آنها مدعی شدند امدادگران با تغییر مسیر مورد توافق و استخدام نگهبانان مسلح، شرایط را برای وقوع این خطا فراهم کردهاند.
سیاست haflala و رویههای شناسایی هدف توسط نوچی مندل
مصاحبههای گاردین با افسران ارشد اسرائیل، ابعاد دیگری از این حادثه را روشن میکند. نوچی مندل، سرهنگ ذخیره که دستور حمله را صادر کرد، معتقد است حضور افراد مسلح در کنار امدادگران، کل گروه را به هدفی مشروع تبدیل کرده است.
«آنها بیگناه نبودند، زیرا با حماس در ارتباط بودند.»
این دیدگاه ریشه در سیاست haflala دارد؛ رویکردی که به فرماندهان اجازه میدهد افراد را صرفاً به دلیل ارتباط با دیگران، تروریست معرفی کنند. دستورالعملهای این سیاست معمولاً شفاهی ابلاغ میشود تا ردپای مکتوبی باقی نماند.
یکی از افسران IDF بر این باور است که در شرایط فعلی، اکثریت نیروها همین واکنش را نشان میدادند. او ادعا کرد اگر افراد واجد شرایط در آن موقعیت بودند، در ۹۰ درصد موارد همین اتفاق میافتاد. این افسر احتمال پرتاب بمب اول را ۹۹ درصد، بمب دوم را ۹۰ درصد و بمب سوم را ۸۰ درصد دانست.
اورن سولومون، سرتیپ ذخیره، تایید کرد که در تشخیص ورود فرد مسلح به خودروها اشتباهی رخ داده است. با این حال، او استدلال کرد اگر خودرویی از پیش به عنوان خودروی حماس شناسایی شده باشد، هر کسی که از آن خارج یا به آن سوار شود هدف قرار میگیرد و این با قوانین شناسایی هدف همخوانی دارد.
پیامدهای حقوقی و دیپلماتیک مرگ ۷ امدادگر
دادستانهای نظامی اسرائیل اعلام کردند هیچ اقدام کیفری در رابطه با این حادثه صورت نمیگیرد. این تصمیم واکنش شدید بریتانیا، استرالیا و کانادا را برانگیخت و آنها این رویه را شرمآور توصیف کردند.
سازمان World Central Kitchen واکنش اسرائیل را توهینآمیز و دور از حقیقت خواند. این سازمان تاکید کرد تیم آنها غیرمسلح بود و ارتش اسرائیل پیش از حمله، از هویت و جابهجاییهای آنها کاملاً مطلع بود.
رویکرد هدفگیری گسترده در طول ۳ سال جنگ در غزه، منجر به مرگ بیش از ۷۰ هزار فلسطینی شده است. دادههای داخلی ارتش اسرائیل نشان میدهد سهچهارم این تلفات را غیرنظامیان تشکیل میدهند.
برخی افسران معتقدند شلیک موشکهای دوم و سوم برخلاف دستورات است، چون در آن لحظه دیگر مشخص نیست هدف کیست. اما فشار سیاسی دولت بنیامین نتانیاهو برای نابودی هرگونه نفوذ حماس، محدودیتهای هدفگیری را به شدت کاهش داده است.
بررسی پروندههای حقوقی پیچیده در سطح جهانی نشان میدهد فاصله میان تحقیقات رسمی و محکومیت کیفری در محیطهای نظامی بسیار زیاد است؛ مشابه آنچه در پرونده Molly Ticehurst دیده شد و پیچیدگیهای دادرسی در آن به نتایج غیرمنتظرهای ختم شد.
چشمانداز پاسخگاری نظامی در جنگ غزه
نوچی مندل تنها افسر بلندپایهای است که برکنار شد، هرچند ارتش او را یک عامل خودسر توصیف کرد. احتمالاً این برکناری جنبه سیاسی داشته است، زیرا او یکی از ۱۳۰ امضاکننده نامه ژانویه ۲۰۲۴ برای محدود کردن کمکها به غزه بود.
واقعیت این است که از ابتدای جنگ در سال ۲۰۲۳، هیچ سرباز اسرائیلی به دلیل مرگهای غیرقانونی یا جنایات جنگی محکوم نشده است. این وضعیت نشان میدهد پذیرش روتین تلفات جانبی بالا، به بخشی از دکترین عملیاتی تبدیل شده است.
با توجه به اصرار مندل بر تکرار همین اقدامات در موقعیتهای مشابه، بعید است تغییرات ساختاری در رویههای شناسایی هدف رخ دهد. این روند احتمالاً تداوم مرگ غیرنظامیانی را در پی دارد که صرفاً در نزدیکی مناطق مشکوک حضور دارند.
این خبر نشان میدهد مفهوم «گناه به واسطه ارتباط» چگونه میتواند هر غیرنظامی یا امدادگری را به هدفی مشروع تبدیل کند. وقتی معیارهای شناسایی هدف از «تهدید واقعی» به «ارتباط احتمالی» تغییر میکند، امنیت تمام فعالان بشردوستانه در مناطق جنگی به خطر میافتد و پاسخگویی حقوقی عملاً متوقف میشود.
پاسخ به پرسشهای رایج
سیاست گناه به واسطه ارتباط یا haflala چیست؟
رویکردی در ارتش اسرائیل است که به فرماندهان اجازه میدهد افراد را صرفاً به دلیل ارتباط یا حضور در کنار افراد مشکوک، به عنوان تروریست شناسایی کرده و هدف قرار دهند.
چرا ارتش اسرائیل از محکوم کردن عاملان حمله به WCK خودداری کرد؟
ارتش مدعی است این حادثه نتیجه اشتباهات فردی افسران و حضور نگهبانان مسلح در کاروان امدادی بوده و آن را یک اتفاق جانبی میداند، نه یک جنایت عمدی.
تعداد تلفات غیرنظامی در جنگ غزه طبق دادههای ارتش اسرائیل چقدر است؟
از میان بیش از ۷۰ هزار فلسطینی کشته شده در طی ۳ سال جنگ، بیش از سهچهارم آنها غیرنظامی بودهاند.
