وبسایت گاردین گزارش داده است که دولت نپال پس از وقوع سیلهای ویرانگر، درخواست پرداخت ۲۰ میلیون دلار غرامت از صندوق پاسخ به خسارات سازمان ملل را مطرح کرده است. شیشیر خانال، وزیر خارجه نپال، در گفتگو با گاردین از کشورهای آلاینده خواست تا نسبت به مسئولیت مشترکشان در برابر این فاجعه هوشیار باشند. اتفاقی که منجر به مرگ یا مفقود شدن بیش از ۶ هزار نفر شد و نپال را در وضعیتی بحرانی قرار داد.
تسونامی هیمالیا و فروپاشی یخچالهای طبیعی
اطلاعات موجود نشان میدهد فاجعه اقلیمی نپال در اواخر ماه آگوست رخ داد و رقم ۱۷ million dollars در این باره ذکر شده است. ذوب و فروپاشی بخشی از یک یخچال طبیعی در مناطق مرزی نپال و تبت، سیلهای شدید و رانش زمین را به دنبال داشت.
شدت این حادثه بسیار فراتر از سیلهای معمول فصلی بود؛ تا جایی که شیشیر خانال این واقعه را به تسونامیای تشبیه کرد که از دل هیمالیا میآمد.
موجهایی به ارتفاع ۶۰ تا ۷۰ فوت، همراه با گلولای و سنگ، با سرعتی نزدیک به ۱۸۰ کیلومتر در ساعت سرازیر شدند. شهرها، روستاها و بزرگراهها کاملاً نابود شدند و برخی مناطق هنوز قطع ارتباط هستند.
امیدها برای یافتن بازماندگان هر لحظه کمتر میشود، اما عملیات امداد و نجات پس از ۱۲ روز همچنان ادامه دارد. آمار رسمی از مرگ ۱۳۰۰ نفر خبر میدهد و ۵۵۰۰ نفر دیگر هنوز مفقودند. واقعیت این است که نپال سهمی کمتر از ۰.۱ درصد در انتشار گازهای گلخانهای جهان دارد و همین تضاد میان میزان آلودگی و حجم آسیب، دلیل اصلی تقاضای این کشور برای عدالت اقلیمی است.
سهم ۰.۱ درصدی نپال در برابر گرمایش جهانی
رشتهکوه هیمالیا در کشورهای هند، چین، نپال و بوتان، با سرعتی نزدیک به ۵۰ درصد بیشتر از میانگین جهانی گرم شده است. سازمان ملل در سال ۲۰۲۳ گزارش داد که این کوهها در ۳۰ سال اخیر یکسوم یخهای خود را از دست دادهاند.
شیشیر خانال معتقد است اقتصادهای آلایندهای که سهم تاریخی بیشتری در تولید گازهای گلخانهای داشتهاند، باید مسئولیت خود را بپذیرند، چرا که این بحران تمام بشریت را تهدید میکند.
خسارت ۵ میلیارد دلاری و تخریب ۲۰ هزار خانه
درخواست ۲۰ میلیون دلاری نپال تنها برای پاسخ به نیازهای فوری است. برآوردهای اولیه نشان میدهد حجم خسارات ناشی از این سیل بیش از ۵ میلیارد دلار باشد.
وسعت تخریبها به قدری زیاد است که بازسازی بیش از ۲۰ هزار خانه و بزرگراههای اصلی کشور ضروری است. روستاهای حاشیه رودخانهها سختترین ضربه را خوردند و برخی ساکنان مجبورند به ارتفاعات ایمنتر نقلمکان کنند.
وزیر خارجه نپال این ویرانیها را با زمینلرزه سال ۲۰۱۵ مقایسه کرد و گفت برخی مناطق به دلیل شدت موجها به طور کامل نابود شدهاند.
چالشهای سیاسی صندوق خسارات سازمان ملل
صندوق پاسخ به خسارات سازمان ملل که در سال ۲۰۲۲ بر اساس توافق اقلیمی پاریس تأسیس شد، حالا با کمبود شدید بودجه دستوپنجه نرم میکند. از میان ۱۱۹ کشوری که مجموعاً ۲.۸ میلیارد دلار درخواست کردهاند، جامعه جهانی تنها ۴۰۰ میلیون دلار پرداخت کرده است.
مشارکت قدرتهای بزرگ در این صندوق ضعیف است. برای مثال، ایالات متحده پس از خروج دونالد ترامپ از توافق پاریس، تنها ۱۷ میلیون دلار کمک کرده است.
خانال میپذیرد که دریافت این غرامت با چالشهای سیاسی همراه است و برخی هنوز تغییرات اقلیمی را انکار میکنند. او با اشاره به منکران علم گفت: بله، همیشه کسانی هستند که با دیدگاه ما مخالفاند یا تغییرات اقلیمی را انکار میکنند؛ اما افرادی هم هستند که حتی گرد بودن زمین را قبول ندارند!
نپال برای کاهش ریسکهای آینده در حال رایزنی با چین برای تبادل اطلاعات است. خانال اشاره کرد که یخچال طبیعی مذکور در ۶ ماه اخیر در حال عقبنشینی بود، اما هیچکس از نزدیکی ریزش خبر نداشت.
این پرونده شکاف عمیقی را نشان میدهد که میان تعهدات کشورهای صنعتی و نیازهای کشورهای آسیبپذیر وجود دارد. اگر مکانیسم صندوق خسارات سازمان ملل نتواند برای کشوری مثل نپال که سهمی ناچیز در آلودگی دارد راهکاری مالی ارائه دهد، توافقات اقلیمی جهانی چیزی جز متونی روی کاغذ نخواهند بود.
پرسشهای پرتکرار
نپال چه مبلغی به عنوان غرامت درخواست کرده است؟
دولت نپال درخواست پرداخت ۲۰ میلیون دلار غرامت از صندوق پاسخ به خسارات سازمان ملل را مطرح کرده است، هرچند خسارت واقعی بیش از ۵ میلیارد دلار برآورد میشود.
تعداد تلفات و مفقودان در سیل اخیر نپال چقدر است؟
تا این لحظه مرگ بیش از ۱۳۰۰ نفر تأیید شده و ۵۵۰۰ نفر دیگر مفقود هستند که در مجموع بیش از ۶ هزار نفر را در بر میگیرد.
چرا نپال خود را قربانی تغییرات اقلیمی میداند؟
دلیل آن سهم بسیار اندک نپال (کمتر از ۰.۱ درصد) در تولید گازهای گلخانهای جهان است؛ اما در مقابل، به دلیل گرمایش جهانی، یخچالهای هیمالیا با سرعتی ۵۰ درصد بیشتر از میانگین جهان ذوب میشوند و فجایعی مثل سیلهای اخیر را به جای میگذارند.
